Kể sao cho người nghe dùng được

Dạo này tôi mệt lắm là một câu không ai dùng được. Cùng một chuyện, kể bằng việc cụ thể thì thành một thứ người nghe làm việc được.

Kể thế nào cho người nghe dùng được

• Kể bằng việc cụ thể
• Việc gì trước làm được mà giờ không
• Và từ khi nào
• Hai vế đó là bộ khung của cả phần kể
• Mục thứ ba là vế hay bị bỏ

Trước đi bộ được một quãng, giờ chỉ được một phần, từ khoảng tháng nào. Đó là một câu dùng được.

Vì sao không nên nói là tôi mệt lắm

• Vì mỗi người hiểu chữ mệt một kiểu
• Câu đó không đo được gì
• Và nó không phân biệt được các mức
• Người nghe phải hỏi lại từ đầu
• Mục thứ ba là chỗ mất thông tin

Không phải người nghe coi nhẹ lời bạn. Chỉ là câu đó không mang theo thông tin nào để họ dùng.

Nên kể theo thứ tự nào

• Bắt đầu từ mốc bắt đầu
• Rồi tới việc bạn đã mất
• Rồi tới điều bạn lo nhất
• Thứ tự đó giúp người nghe dựng được bức tranh
• Mục thứ ba là phần đừng để quên mất

Điều bạn lo nhất là phần hay bị bỏ lại tới cuối rồi hết giờ. Đưa nó vào trong hai phút đầu.

Kể trong bao lâu

• Một hai phút cho phần chính
• Phần còn lại để họ hỏi
• Kể dài quá thì người nghe không kịp ghi
• Và câu hỏi của họ mới là phần dẫn tới đâu đó
• Mục thứ tư là lý do nên kể gọn

Buổi khám tốt là buổi có nhiều câu hỏi từ phía kia. Kể gọn là cách mở đường cho chúng.

Về chuyện chọn ba việc làm thước đo

• Chọn ba việc quen thuộc trong ngày
• Mô tả bạn làm được tới đâu với mỗi việc
• Ba việc đó thành thước đo của bạn
• Lần sau cũng dùng đúng ba việc đó mà so
• Mục thứ tư là điều làm nó có giá trị

Dùng nguyên một bộ thước qua nhiều lần khám thì người nghe thấy được xu hướng chứ không chỉ một điểm.

Về chuyện nói rõ nó ảnh hưởng tới gì

• Nói nó làm bạn phải bỏ việc gì
• Bỏ đi làm, bỏ chăm con, bỏ ra khỏi nhà
• Phần ảnh hưởng tới đời sống là phần quan trọng
• Đừng nghĩ đó là chuyện ngoài lề
• Mục thứ tư là điều nhiều người tự lược đi

Người ta hay nghĩ chỉ nên kể phần cơ thể. Phần đời sống bị ảnh hưởng cũng là dữ kiện thật.

Về chuyện đừng giảm nhẹ khi kể

• Nhiều người tự giảm nhẹ cho khỏi làm quá
• Nói cũng đỡ đỡ trong khi thật ra rất nặng
• Kể đúng mức thật
• Người nghe chỉ có thông tin bạn đưa
• Mục thứ ba là điều phải cố ý làm

Thói quen giảm nhẹ là thói quen rất sâu. Phải cố ý mới kể đúng được mức thật của mình.

Về chuyện mang bảng ra thay vì kể

• Đưa bảng ghi ra ngay đầu buổi
• Một trang bảng nhanh hơn năm phút kể
• Và chính xác hơn nhiều
• Người nghe nắm được xu hướng trong vài giây
• Mục thứ ba là lợi thế lớn nhất

Bảng làm được điều lời kể không làm nổi: cho thấy cả chuỗi trong một cái nhìn.

Về chuyện nhờ người đi cùng bổ sung

• Người đi cùng thấy phần bạn không thấy
• Nhờ họ nói thêm sau khi bạn kể xong
• Họ hay nhớ những thay đổi bạn đã quen dần
• Và họ không có thói quen giảm nhẹ
• Mục thứ tư là lý do lời họ rất đáng nghe

Người ở cạnh bạn hằng ngày kể đúng hơn bạn ở đúng những chỗ bạn đã quen tới mức không nhận ra.

Về chuyện hỏi lại nếu bạn chưa hiểu

• Nghe xong mà chưa rõ thì hỏi lại ngay
• Nhờ nói lại bằng lời thường
• Rồi nhắc lại theo cách bạn hiểu để họ xác nhận
• Gật đầu cho qua là điều bất lợi cho chính bạn
• Mục thứ ba là phép kiểm rẻ nhất

Nhắc lại một lần là cách duy nhất biết chắc hai bên đang hiểu giống nhau.

Về chuyện tập kể trước ở nhà

• Nói thử phần kể của bạn cho người nhà nghe
• Hỏi họ có hiểu không
• Chỗ nào họ phải hỏi lại thì sửa chỗ đó
• Mất năm phút và đổi được cả buổi khám
• Mục thứ ba là cách sửa đúng chỗ

Bạn luôn thấy phần kể của mình là rõ. Chỉ người nghe mới cho biết nó có rõ thật hay không.

Ba câu hỏi trước khi nhận thêm một việc

• Việc này tốn của tôi khoảng bao nhiêu sức
• Hôm nay tôi còn lại chừng nào
• Bỏ việc nào để lấy chỗ cho nó
• Bài này thêm: tôi kể được bằng việc cụ thể chưa

Ba câu đầu lặp lại ở mọi bài; dòng thứ tư là phần riêng của từng bài.

Sức trong ngày là một ngân sách, không phải một cái giếng

• Giếng thì cạn rồi tự đầy, ngân sách thì tiêu hết là hết
• Tiêu vào đâu là một lựa chọn, kể cả khi bạn không thấy mình đang chọn
• Vay của ngày mai thì hôm sau phải trả
• Không ai tiêu hộ được, nhưng nhiều người gánh bớt được
• Mục thứ tư là điều cả lô này nói tới

Không chọn cũng là một cách chọn, và thường là cách tốn kém nhất trong mọi cách.

Đi hỏi người có chuyên môn, đừng tự xoay, nếu

• Sức giảm nhanh trong thời gian ngắn mà bạn không giải thích được
• Nghỉ đủ rồi mà vẫn không hồi lại chút nào
• Kèm theo bất cứ điều gì mới mà bạn thấy khác thường
• Bạn thấy khác đi sau khi bắt đầu một thứ mới đang dùng
• Hoặc chính bạn thấy lo và không biết hỏi ai

Năm điều này lặp lại ở mọi bài. Trang này dạy cách chia sức; nó không chẩn đoán và không thay được một buổi khám.

Câu hỏi thường gặp